Geschiedenis jaar 1 · Groningen (G2)
De complete samenvatting van Geschiedenis II: De vorming van de moderne wereld, 1500-1945 (G2) bij Geschiedenis aan de Groningen, in de volgorde van de colleges: per week de kern, de begrippen en de verbanden die je op het tentamen nodig hebt. Week 1 lees je gratis met een account in de reader.
Literatuur: Noble e.a., Western Civilization: Beyond Boundaries (7e druk)
33 hoofdstukken in 7 weken · 657 flashcards · 329 oefenvragen · 165 open vragen met modelantwoord
Complete Bundel Moderne wereld: €26,00 eenmalig (los €33,00 — je bespaart €7,00). Betalen via iDEAL, direct toegang, geen abonnement.
De rest van Geschiedenis II: De vorming van de moderne wereld, 1500-1945 in één keer: eenmalig betalen via iDEAL, direct toegang, geen abonnement.
Bekijk prijzen · Oefenen met Geschiedenis II: De vorming van de moderne wereld, 1500-1945
Machiavelli begon zelf bij de oudheid: hij geloofde dat je van het verleden kon leren. Hij vond alleen dat zijn tijdgenoten de lessen verkeerd begrepen, en dat ze de ware drijfveren van mensen niet kenden. Petrarca geloofde volledig in de kracht van klassieke wijsheid. Machiavelli vond die wijsheid nog steeds belangrijk, maar zag dat je haar niet zomaar op het heden kunt toepassen. Noble sluit de paragraaf af met: met Machiavelli werden de humanistische ideeën over hervorming volwassen.
Kijk eerst naar wat Noble over 1300 zegt: de onderwerpen waren meestal religieus, maar de boodschap was verweven met burgerwaarden. Denk daarna aan de David voor het stadhuis en aan de Medici als de drie wijzen. Is de vraag dan wel goed gesteld?
Noble ziet in beiden de kracht én de grenzen van het humanisme. More schreef in Utopia over vrede en verdraagzaamheid, maar was in dienst van Hendrik VIII verantwoordelijk voor de vervolging van Engelse protestanten. Erasmus vermeed altijd werk voor gezagsdragers, al was hij als secretaris van een bisschop het klooster uit gekomen. Zijn Nieuwe Testament werkte door in de Reformatie. Voor de religieuze kant van het noordelijke humanisme is Erasmus dus het sterkere symbool, al ging ook zijn oproep tot verdraagzaamheid verloren.
Isabella d'Este legde via cultuur contacten voor de politiek van de Gonzaga. Bij Castiglione sturen de vrouwen het gesprek met grappen, maar ze kunnen het zich niet veroorloven het debat te overheersen. Noble noemt hun invloed het doeltreffendst als hij indirect bleef. Is indirecte invloed een vorm van macht, of een teken dat die macht ontbrak?
Omdat de hervormers in het begin geen nieuwe kerk wilden en het vooral eens waren over wat ze afwezen: de sacramentele en priesterlijke macht van de kerk. Ze wilden terug naar een oudere, zuiverdere vorm van het christendom. Hun verschillen werden pas later in de eeuw duidelijk. Luther dacht vanuit het individu, Zwingli wilde hervorming door de gemeenschap met het stadsbestuur voorop, Calvijn verbond redding met een heilig leven, en de wederdopers zonderden zich af.
Kijk eerst naar wat Karel in Spanje en Italië wel klaarspeelde: de Comuneros verslagen, Rome bezet. Zet daar de Duitse rijksraad naast, waar hij één stem had. Was het een gebrek aan tijd, of een gebrek aan macht?